Đếm nhịp nhảy 5, 6, 7, 8: hệ đếm 8 của người nhảy và cách luyện

Người nhảy đếm theo cụm 8 vì phần lớn nhạc phổ thông được viết theo nhịp 4/4, hai ô nhịp 4 phách ghép lại thành một câu nhạc ngắn đúng 8 phách, và vũ đạo được chia theo đúng những câu ấy. Câu "5, 6, 7, 8" mà giáo viên hô trước khi cả lớp bắt đầu chính là nửa sau của một cụm 8 đếm trống: nó báo tốc độ và báo rằng động tác đầu tiên sẽ rơi vào số 1 kế tiếp.

Vì sao lại là 8, không phải 4

Nhạc sĩ đếm theo ô nhịp: một ô nhịp 4/4 có 4 phách. Người nhảy thì đếm dài hơn, theo cụm 8, vì ba lý do thực tế.

• Động tác cần hai bên. Một bước sang phải thường đi kèm một bước sang trái. Một chuỗi động tác hoàn chỉnh, có đi có về, thường cần khoảng 8 phách.
• Câu nhạc thường dài 8 phách hoặc bội số của 8. Lời hát, đoạn giai điệu, tiếng trống fill thường đổi sau 8, 16, 32 phách. Đếm theo 8 giúp người nhảy "khớp" với chỗ nhạc đổi.
• Dễ chia đoạn để dạy và nhớ. Biên đạo nói "cụm 8 thứ ba của điệp khúc" thì cả nhóm biết ngay chỗ nào, thay vì phải nói "ô nhịp thứ năm, sáu".

Phần lý thuyết về số chỉ nhịp 2/4, 3/4, 4/4 và khác biệt giữa nhịp với phách đã được bàn ở wiki về nhịp điệu khác trong hệ. Ở đây ta chỉ cần nhớ: với nhạc 4/4, 1 cụm 8 = 2 ô nhịp.

Cách đếm một cụm 8 cho đúng

Đếm đúng không chỉ là nói "một đến tám" đều đều. Có ba điều cần nắm.

Số 1 là "nhà"

Số 1 là phách mở đầu câu, thường là phách mạnh nhất. Trong nhạc pop, nhạc nhảy, số 1 hay trùng với tiếng trống bass, tiếng cymbal hoặc chữ đầu của câu hát. Tìm được số 1 là tìm được "nhà"; các số còn lại chỉ là đi từ nhà ra rồi quay về.

Số 5 là "nhà phụ"

Trong cụm 8, số 5 là đầu ô nhịp thứ hai, cũng là phách mạnh, chỉ nhẹ hơn số 1 một chút. Rất nhiều động tác đổi hướng, đổi tay ở số 5. Người mới hay lẫn số 5 với số 1; nghe kỹ thì số 1 thường có thêm "dấu hiệu" như tiếng crash, chữ đầu câu.

Đếm to, đếm ngắn

Khi tập, hãy đếm thành tiếng, mỗi số thật ngắn và rơi đúng phách: "MỘT, hai, ba, bốn, NĂM, sáu, bảy, tám". Nhấn mạnh số 1 và 5. Đừng kéo dài chữ, vì chữ dài sẽ làm số sau bị trễ.

"5, 6, 7, 8": lệnh xuất phát của phòng tập

Hầu hết lớp nhảy, từ ballet đến hip hop, đều bắt đầu bằng câu "5, 6, 7, 8". Câu này làm ba việc cùng lúc:

1. Báo tốc độ: khoảng cách giữa các số chính là tốc độ phách mà cả lớp sẽ nhảy.
2. Báo điểm vào: sau số 8 là số 1, động tác đầu tiên bắt đầu ở đó.
3. Cho người nhảy chuẩn bị: bốn phách đủ để hít một hơi, dồn trọng tâm, đặt tay vào vị trí đầu.

Giáo viên giỏi đếm "5, 6, 7, 8" đúng nhịp nhạc đang chạy, không đếm tuỳ hứng. Khi tự tập với nhạc, bạn cũng nên tự đếm thầm bốn phách này trước khi vào, thay vì nhảy ngay khi nghe tiếng đầu tiên.

Đếm trong các loại nhạc khác nhau

Điểm quan trọng: hệ đếm 8 là công cụ, không phải luật. Khi nhạc không theo 4/4, hoặc khi biên đạo cố ý đặt động tác lệch câu, người nhảy phải đếm theo nhạc thật chứ không ép vào khuôn 8.

Cụm 8 trong một bài: đoạn, điệp khúc và cầu nối

Một bài nhạc phổ thông dài ba, bốn phút thường có cấu trúc: dạo đầu, đoạn (verse), tiền điệp khúc, điệp khúc, cầu nối (bridge), điệp khúc cuối. Mỗi phần thường dài 2, 4 hoặc 8 cụm 8.

Biên đạo thường ghi vũ đạo theo kiểu: "Điệp khúc: 4 cụm 8. Cụm 1 và 2 lặp lại ở cụm 3 và 4, đổi hướng". Nếu bạn biết điệp khúc có 4 cụm 8, bạn sẽ không bao giờ bị "lạc" khi điệp khúc kết thúc.

Một số bài có câu lẻ: thêm 4 phách chèn giữa (thường gọi là "cụm 4" hay "nửa cụm"), hoặc một ô nhịp bị cắt. Gặp chỗ này, biên đạo sẽ báo trước; người nhảy nên đánh dấu vào bản ghi của mình.

Bài tập: luyện hệ đếm 8 trong một tuần

Mỗi ngày 10–15 phút, chọn một bài nhạc pop nhịp vừa phải mà bạn thích.

Ngày 1–2: Vỗ tay và đếm

1. Bật nhạc, vỗ tay theo phách (tiếng trống đều).
2. Khi đã vỗ đều, bắt đầu đếm thành tiếng 1 đến 8, lặp lại.
3. Nghe xem số 1 của bạn có rơi vào chữ đầu câu hát không. Nếu chữ đầu câu rơi vào số 5 hay số 3, hãy đếm lại từ chữ đầu câu.

Ngày 3–4: Bước tại chỗ

1. Bước tại chỗ theo phách, chân phải ở số lẻ, chân trái ở số chẵn.
2. Ở số 1 của mỗi cụm 8, vỗ tay một cái thật rõ.
3. Chạy hết một bài mà không mất số 1 là đạt.

Ngày 5–6: Đổi động tác theo cụm

1. Cụm 8 thứ nhất: bước chạm sang hai bên (step touch).
2. Cụm 8 thứ hai: bước tiến 4 phách, lùi 4 phách.
3. Lặp lại hai cụm. Mục tiêu là đổi động tác đúng số 1, không sớm, không muộn.

Ngày 7: Đếm cấu trúc bài

Nghe lại bài, ghi ra giấy: dạo đầu mấy cụm 8, đoạn mấy cụm, điệp khúc mấy cụm. Khi đã có "bản đồ" bài nhạc, học vũ đạo cho bài ấy sẽ nhanh hơn hẳn.

Những lỗi đếm thường gặp

• Đếm theo giai điệu thay vì theo trống: giai điệu có thể nhanh, chậm, ngân dài; phách thì đều. Hãy nghe trống, bass để đếm.
• Đếm gấp đôi hoặc một nửa: với nhạc chậm, người mới hay đếm theo nửa phách nên số đếm quá nhanh; với nhạc nhanh thì ngược lại. Mẹo: thử bước tại chỗ, tốc độ nào bước thoải mái thì đó thường là phách.
• Bắt đầu cụm 8 ở sai chỗ: số 1 của bạn lệch với số 1 của bài, mọi động tác đổi hướng sẽ lệch câu nhạc. Luôn kiểm tra bằng chữ đầu câu hát hoặc tiếng crash.
• Đếm thầm quá lâu: khi đã thuộc, đừng phụ thuộc vào số đếm mãi. Hãy chuyển dần sang nghe nhạc, phần này nói ở bài về musicality.