Năm điệu Latin: Cha cha cha, Samba, Rumba, Paso Doble, Jive khác gì nhau

Năm điệu Latin của khiêu vũ thể thao là Samba, Cha cha cha, Rumba, Paso Doble và Jive, thi theo đúng thứ tự đó. Samba gốc Brazil, nảy và rộn ràng; Cha cha cha gốc Cuba, tinh nghịch với bước "cha cha"; Rumba chậm và gợi cảm; Paso Doble mô phỏng đấu bò Tây Ban Nha; Jive bắt nguồn từ nhảy swing của Mỹ, nhanh và vui. Dù tên gọi là "Latin", các điệu này đã được chuẩn hoá ở châu Âu và khá khác với điệu nhảy gốc ở quê hương chúng.

"Latin" trong khiêu vũ thể thao nghĩa là gì

Nhóm Latin (còn gọi Latin American) được các giáo viên khiêu vũ ở Anh và châu Âu hệ thống hoá dần trong khoảng giữa thế kỷ 20, từ những điệu nhảy du nhập từ Mỹ Latinh, Tây Ban Nha và Mỹ. Điểm chung của chúng là kỹ thuật:

• Chân duỗi thẳng ở cuối mỗi bước, gối không chùng như Standard.
• Chuyển động hông sinh ra từ việc chuyển trọng tâm và duỗi gối, không phải đưa hông cố ý.
• Tư thế linh hoạt: ôm kín, nối một tay, hai tay, tách hẳn.
• Biểu cảm, đường tay là một phần của điệu nhảy.

Dưới đây là năm điệu, theo thứ tự thi đấu.

Samba: nảy theo nhịp Brazil

Samba trong khiêu vũ thể thao lấy cảm hứng từ âm nhạc và các điệu nhảy Brazil, nhưng khác xa samba lễ hội Rio, nơi người nhảy thường nhảy một mình với bước chân nhanh tại chỗ. Samba thể thao là điệu nhảy đôi, di chuyển quanh sàn.

• Bounce action: nhún nảy nhẹ đều đặn bằng gối và cổ chân, là linh hồn của điệu.
• Hình bước tiêu biểu: Whisks, Samba Walks, Voltas (bước xoay di chuyển), Botafogo, Criss Cross.
• Đếm: nhiều hình đếm "1-a-2", bước thứ hai rất ngắn, tạo nhịp lắc đặc trưng.

Samba thường được coi là một trong những điệu Latin khó nhất vì đòi hỏi nhịp nảy đều mà vẫn di chuyển, và rất tốn sức dù đứng đầu chương trình.

Cha cha cha: tiếng bước chân thành tên điệu

Cha cha cha ra đời ở Cuba đầu thập niên 1950, gắn với nhạc sĩ, nghệ sĩ violin Enrique Jorrín, người thường được ghi nhận với bản La Engañadora (1951). Nhạc chậm hơn mambo, dễ nhảy hơn, và tên điệu được cho là bắt chước tiếng giày lướt trên sàn ở ba bước nhanh.

• Đếm: "2, 3, 4-và-1" — hai bước chậm, rồi ba bước nhanh "cha-cha-cha" (chassé).
• Hình bước cơ bản: Basic Movement, New York, Hand to Hand, Spot Turn, Fan, Hockey Stick, Alemana.
• Tính chất: tinh nghịch, sắc, nhiều khoảnh khắc "trêu" bạn nhảy.

Cha cha cha là điệu Latin nhiều người học đầu tiên vì nhịp rõ, tốc độ vừa, và nhạc pop hiện đại cũng dễ dùng để nhảy.

Rumba: chậm và kéo dài

Rumba thể thao lấy tên từ Cuba, nhưng thực chất gần với nhịp bolero – son chậm hơn là rumba gốc Cuba. Rumba gốc là một nhóm điệu nhảy và âm nhạc của cộng đồng Afro-Cuba, gồm các dạng như yambú, guaguancó, columbia; năm 2016 UNESCO ghi danh "Rumba ở Cuba" là di sản văn hoá phi vật thể. Rumba trong khiêu vũ thể thao là một điệu đôi chậm, thường được gọi là "điệu nhảy của tình yêu".

• Đếm: "2, 3, 4-1", bước dài nhất kéo qua phách 4 và 1.
• Cuban motion: hông chuyển động theo việc duỗi gối và chuyển trọng tâm, liên tục, liền mạch.
• Hình bước: Basic, Fan, Alemana, Hockey Stick, Spiral, Rope Spinning.

Vì chậm nên mọi lỗi đều lộ rõ. Nhiều huấn luyện viên coi rumba là điệu dạy kỹ thuật Latin tốt nhất. Một lưu ý cho người mới: duỗi thẳng gối không có nghĩa là khoá gối ưỡn ra sau, vì thói quen đó lâu dài có thể gây đau khớp.

Paso Doble: đấu bò trên sàn nhảy

Paso Doble nghĩa là "bước đôi" trong tiếng Tây Ban Nha. Âm nhạc gốc là hành khúc Tây Ban Nha thường gắn với đấu trường bò tót, còn điệu nhảy đôi được phát triển nhiều ở Pháp trước khi vào khiêu vũ thể thao, nên nhiều hình bước mang tên tiếng Pháp.

• Hình ảnh: người nam là đấu sĩ (matador), người nữ thường được hiểu là tấm áo choàng (capa) trong tay đấu sĩ, có khi là bò tót.
• Kỹ thuật: thân căng, ngực nâng, bước giậm (appel), bước gót chân, đường tay như vung áo.
• Hình bước: Sur Place, Chassés, Huit, Sixteen, Promenade, La Passe.
• Nhạc: bản thi đấu quen thuộc nhất là España Cañí, có các điểm nhấn cố định mà cặp nhảy dựng bài để "rơi" đúng vào đó.

Paso Doble là điệu duy nhất trong Latin mà vai trò người nam nổi bật rõ, và ít mang chất vui nhộn hay gợi cảm, thay vào đó là kịch tính, kiêu hãnh.

Jive: năng lượng của swing

Jive có gốc từ các điệu swing của người Mỹ gốc Phi những năm 1930–1940 như jitterbug, lindy hop. Binh lính Mỹ mang các điệu nhảy này tới châu Âu trong thập niên 1940, sau đó giáo viên khiêu vũ ở Anh chuẩn hoá thành Jive, đưa vào nhóm Latin dù nguồn gốc không phải Mỹ Latinh.

• Đếm cơ bản: "1, 2, 3-a-4, 3-a-4" — bước lùi đổi trọng tâm (rock step), rồi hai bước dồn (chassé).
• Kỹ thuật: nảy nhẹ, đá chân (kicks), hất chân (flicks), bàn chân nhanh và sắc.
• Hình bước: Fallaway Rock, Change of Places, Link, Whip, American Spin, Chicken Walks.

Jive là điệu cuối của chương trình Latin, khi cặp nhảy đã mệt sau bốn điệu, nên đòi hỏi thể lực rất cao. Người học nên khởi động cổ chân, bắp chân kỹ vì động tác nảy và đá liên tục.

Bảng tóm tắt năm điệu

Học Latin theo thứ tự nào

Nhiều câu lạc bộ cho người mới học Cha cha cha và Rumba trước, vì hai điệu chung nhiều hình bước (Fan, Alemana, Hockey Stick), giúp nắm kỹ thuật hông và chân. Sau đó tới Jive, Samba. Paso Doble thường học sau cùng vì cần tư thế mạnh và hiểu rõ cấu trúc nhạc.

Những lỗi thường gặp của người mới:

• Cố lắc hông thay vì để hông chuyển theo chân.
• Gối chùng suốt bài, mất đường chân duỗi.
• Nhìn xuống chân, mất kết nối với bạn nhảy.
• Vào sai phách, nhất là ở Cha cha cha và Rumba vốn bắt đầu từ phách 2.

Với người đau gối, đau lưng hay mới hồi phục chấn thương, nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước khi tập các điệu nảy nhiều như Jive, Samba.