Nhảy đường phố đến Việt Nam qua băng đĩa, phim ảnh và người Việt ở nước ngoài từ khoảng thập niên 1990, rồi lớn mạnh nhờ internet từ những năm 2000. Ngày nay ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều tỉnh thành đều có nhóm nhảy, câu lạc bộ trong trường học, trung tâm dạy nhảy và các cuộc thi, buổi giao lưu thường xuyên. Phong cách phổ biến nhất là hip hop, breaking, popping, locking, waacking và nhảy cover K-pop.
Những năm đầu: học qua băng đĩa
Ở thời chưa có internet tốc độ cao, người trẻ Việt biết tới nhảy đường phố qua băng video ca nhạc nước ngoài, phim Mỹ, và những người thân ở nước ngoài mang băng đĩa về. Họ tua đi tua lại từng đoạn, bắt chước động tác, tự đặt tên khi không biết tên thật. Breaking (khi ấy hay gọi chung là "breakdance") là phong cách đầu tiên gây chú ý vì những động tác xoay trên sàn rất ấn tượng.
Thế hệ này tập ở bất cứ đâu có mặt sàn phẳng: sân nhà văn hoá, quảng trường, hành lang ký túc xá. Nhiều người trong số họ sau này trở thành giáo viên, giám khảo, người tổ chức sự kiện, dìu dắt thế hệ sau.
Internet và sự bùng nổ từ những năm 2000
Khi diễn đàn mạng và các trang chia sẻ video phổ biến, cộng đồng nhảy Việt Nam có thể xem trực tiếp các cuộc thi quốc tế, các video dạy nhảy, và trao đổi với nhau giữa các thành phố. Các phong cách khác như popping, locking, hip hop đứng, house, waacking lần lượt có người theo.
Song song, làn sóng K-pop từ cuối thập niên 2000 kéo theo phong trào nhảy cover. Rất nhiều bạn trẻ bắt đầu nhảy từ cover K-pop, rồi tìm học các phong cách gốc. Nhảy cover cũng trở thành tiết mục quen thuộc trong lễ hội văn hoá Hàn Quốc, sự kiện ở trường đại học và trung tâm thương mại.
Sân tập: từ quảng trường đến phòng tập
Nhảy đường phố ở Việt Nam gắn với những không gian công cộng. Ở Hà Nội, khu vực quanh Cung Văn hoá Hữu nghị Việt Xô, quảng trường trước Nhà hát Lớn và phố đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm thường được nhắc tới như nơi các nhóm nhảy tập và biểu diễn. Ở TP.HCM, khuôn viên Nhà Văn hoá Thanh niên và phố đi bộ Nguyễn Huệ là những địa điểm quen thuộc của người trẻ yêu nhảy.
Những năm gần đây, ngày càng nhiều trung tâm và phòng tập nhảy (dance studio) mở ra, có sàn gỗ, gương, điều hoà. Người học có thể chọn lớp theo phong cách, theo trình độ, theo bài biên đạo. Không gian công cộng vẫn còn quan trọng, nhất là cho các buổi giao lưu tự do và nhảy cover nơi công cộng.
Khi tập ở nơi công cộng, các nhóm nhảy thường tự giữ một số nguyên tắc: không chắn lối đi, giữ âm lượng loa vừa phải, dọn dẹp sau khi tập, tuân thủ quy định của nơi đó.
Các hình thức hoạt động phổ biến
| Hình thức | Là gì | Phù hợp với ai |
|---|---|---|
| Câu lạc bộ trường học | Câu lạc bộ nhảy ở trường THPT, đại học, tập sau giờ học, diễn ở sự kiện trường | Học sinh, sinh viên mới bắt đầu |
| Nhóm nhảy (crew) | Nhóm tập chung lâu dài, có tên, phong cách riêng, đi thi và biểu diễn | Người đã có nền, muốn gắn bó |
| Trung tâm dạy nhảy | Lớp theo phong cách, theo cấp độ, lớp biên đạo theo bài | Mọi lứa tuổi, người đi làm |
| Buổi giao lưu, cypher | Nhảy tự do trong vòng tròn, giao lưu giữa các nhóm | Người muốn luyện nhảy tự do, mở rộng quan hệ |
| Cuộc thi, battle | Thi biên đạo nhóm hoặc đấu nhảy tự do | Người muốn thử sức, có mục tiêu |
| Biểu diễn thương mại | Phụ hoạ cho ca sĩ, sự kiện, quảng cáo | Vũ công đã có kỹ năng vững |
Cuộc thi và chương trình truyền hình
Ở Việt Nam có nhiều kiểu cuộc thi nhảy: cuộc thi trong trường học, giải do các trung tâm văn hoá, đoàn thanh niên, nhãn hàng tổ chức, giải giao lưu khu vực có vũ công nước ngoài tham gia. Thể thức phổ biến gồm thi biên đạo nhóm (performance) và đấu nhảy tự do một chọi một hoặc theo đội. Phần luật và cách chấm đấu nhảy đã có bài chuyên về thi đấu.
Truyền hình cũng góp phần đưa nhảy tới công chúng. Phiên bản Việt của So You Think You Can Dance với tên Thử thách cùng bước nhảy từng đưa nhiều vũ công đường phố lên sóng giờ vàng bên cạnh vũ công múa đương đại, khiêu vũ. Các chương trình tìm kiếm tài năng nói chung cũng thường có nhóm nhảy tham gia.
Breaking được đưa vào Thế vận hội Paris 2024 cũng khiến phong cách này được chú ý hơn ở Việt Nam, nhất là trong giới học sinh.
Nghề nhảy ở Việt Nam
Với nhiều người, nhảy là đam mê ngoài giờ. Nhưng cũng có không ít người sống được bằng nghề nhảy qua các con đường:
- Giáo viên nhảy ở trung tâm, trường học, câu lạc bộ thiếu nhi.
- Vũ công phụ hoạ cho ca sĩ trong chương trình ca nhạc, video ca nhạc, sự kiện.
- Biên đạo cho ca sĩ, sự kiện, chương trình truyền hình, quảng cáo.
- Người tổ chức sự kiện, giải đấu, workshop.
- Người sáng tạo nội dung nhảy trên mạng xã hội.
Nghề nhảy đòi hỏi tập luyện liên tục, giữ gìn sức khoẻ và chịu được thu nhập không đều lúc đầu. Nhiều vũ công vừa đi dạy vừa diễn để ổn định.
Bắt đầu nhảy ở Việt Nam: vài gợi ý
- Tìm câu lạc bộ ở trường nếu còn đi học: chi phí thấp, có bạn cùng tuổi.
- Học thử ở trung tâm trước khi đăng ký khoá dài; xem giáo viên có sửa từng người không, sàn có an toàn không.
- Đi xem các buổi giao lưu để hiểu văn hoá và gặp người cùng sở thích. Hỏi trước khi quay phim người khác.
- Theo dõi trang của các trung tâm văn hoá, nhà văn hoá thanh niên ở thành phố mình để biết lịch sự kiện.
- Khởi động kỹ, nhất là khi tập ngoài trời nắng nóng: uống nước, tránh tập giữa trưa.
Góc nhìn hôm nay: cộng đồng là tài sản
Điều quý nhất của nhảy đường phố ở Việt Nam không phải là một cái tên hay một chiếc cúp, mà là cộng đồng: những người lớn tuổi hơn sẵn sàng chỉ cho người mới, những buổi giao lưu không cần vé, những nhóm bạn tập cùng nhau qua nhiều năm. Người mới bước vào nên giữ lấy tinh thần ấy: chào hỏi, tôn trọng người đi trước, ghi nhận người dạy mình, và khi đã giỏi thì lại chỉ cho người sau.
Câu hỏi thường gặp
Nhảy đường phố du nhập vào Việt Nam từ khi nào?
Nhảy đường phố bắt đầu được người trẻ Việt biết tới qua băng video, phim ảnh và người Việt ở nước ngoài từ khoảng thập niên 1990, rồi phát triển mạnh nhờ internet từ những năm 2000. Breaking là phong cách đầu tiên gây chú ý rộng rãi.
Học nhảy hip hop ở đâu tại Hà Nội, TP.HCM?
Có thể học ở câu lạc bộ nhảy của trường học, các trung tâm và phòng tập nhảy, hoặc tham gia các buổi giao lưu ở nhà văn hoá, quảng trường, phố đi bộ. Nên học thử trước khi đăng ký khoá dài.
Ở Việt Nam có những cuộc thi nhảy đường phố nào?
Có cuộc thi trong trường học, giải do trung tâm văn hoá, đoàn thanh niên, nhãn hàng tổ chức và các giải giao lưu khu vực. Thể thức thường gồm thi biên đạo nhóm và đấu nhảy tự do.
Có thể sống bằng nghề nhảy ở Việt Nam không?
Có, qua các công việc như dạy nhảy, phụ hoạ cho ca sĩ, biên đạo, tổ chức sự kiện và sáng tạo nội dung. Nghề này đòi hỏi tập luyện liên tục và thu nhập lúc đầu thường không đều.
Nhảy cover K-pop có được coi là nhảy đường phố không?
Nhảy cover K-pop là một dạng nhảy biên đạo, dùng nhiều chất liệu từ hip hop, waacking, popping. Nó không phải một phong cách đường phố gốc, nhưng là cửa vào phổ biến của rất nhiều bạn trẻ Việt trước khi học sâu các phong cách gốc.
