Các nhóm K-pop nhảy đồng đều đến từng nhịp nhờ ba thứ cộng lại: nhiều năm luyện tập trong hệ thống thực tập sinh, cách tập chia nhỏ từng nhịp đếm với góc tay, hướng mặt được thống nhất tới từng chi tiết, và đội ngũ biên đạo, huấn luyện viên theo sát nhóm hằng ngày. Người Hàn có từ "kal-gunmu", tạm dịch là "múa đồng loạt sắc như dao", để gọi kiểu nhảy cả nhóm như một người. Đó là kết quả của kỹ thuật tập, không phải năng khiếu bẩm sinh.
Vũ đạo K-pop là gì
Vũ đạo K-pop là phần nhảy đi kèm bài hát của các nhóm nhạc thần tượng Hàn Quốc. Nó không thuộc một phong cách cố định, mà trộn chất liệu từ hip hop, jazz, waacking, popping, house và cả múa đương đại. Điểm riêng của K-pop nằm ở cách dàn dựng:
- Nhóm đông người: thường từ bốn tới hơn mười thành viên, nên đội hình và chuyển vị trí là phần lớn của bài.
- Động tác điểm (point choreography): một đoạn ngắn, dễ nhớ, thường đi với câu hook của bài, để khán giả bắt chước.
- Hát và nhảy cùng lúc trên sân khấu, nên động tác phải tính tới hơi thở và micro.
- Thiết kế cho máy quay: góc tay, hướng mặt được dựng để đẹp trên màn hình truyền hình và video.
Hệ thống thực tập sinh: nền móng nhiều năm
Phần lớn thành viên nhóm K-pop được các công ty giải trí tuyển từ tuổi thiếu niên và đào tạo theo chế độ thực tập sinh, thường kéo dài vài năm trước khi ra mắt. Trong thời gian ấy họ học hát, nhảy, ngoại ngữ, kỹ năng sân khấu, và thường có các kỳ đánh giá định kỳ.
Với vũ đạo, nhiều năm tập chung có ý nghĩa lớn: các thành viên quen cơ thể, nhịp thở, thói quen của nhau. Khi nhận một bài mới, họ không bắt đầu từ số không mà từ một "ngôn ngữ chung" đã xây sẵn.
Hệ thống này cũng có mặt trái mà truyền thông Hàn Quốc và quốc tế đã nói nhiều: lịch tập dày, áp lực lớn, thời gian dài không chắc được ra mắt. Đó là một phần của câu chuyện, không nên lý tưởng hoá.
Cách tập để đồng đều: chia nhỏ tới từng nhịp
Đếm thống nhất
Cả nhóm đếm theo một hệ duy nhất, thường là đếm tám (một đến tám), có đánh dấu những động tác rơi vào nhịp "và" giữa hai phách. Mọi người phải biết động tác nào bắt đầu ở nhịp nào, kết thúc ở nhịp nào. Chỉ cần một người vào sớm nửa nhịp là thấy lệch ngay.
Thống nhất chi tiết
Ngoài nhịp, nhóm thống nhất những thứ người xem ít để ý:
- Góc tay: tay nâng tới vai hay ngang tai, khuỷu thẳng hay gập.
- Hướng mặt và ánh mắt: nhìn thẳng máy quay hay nhìn chéo.
- Độ cao: hạ người sâu bao nhiêu, nhảy lên cao bao nhiêu.
- Độ lớn động tác: bước dài hay ngắn, xoay nửa vòng hay một vòng.
- Cách dừng: dừng gắt hay để động tác trôi.
Người cao và người thấp phải điều chỉnh để nhìn tổng thể vẫn bằng nhau. Đây là việc khó nhất, và thường cần một người đứng ngoài nhìn để sửa.
Gương, video và tập chậm
Nhóm tập trước gương lớn, quay video từ phía trước và từ trên cao, rồi xem lại từng đoạn. Đoạn khó được tập chậm (một nửa tốc độ), rồi tăng dần. Nhiều nhóm tập từng cặp hai người để so nhau trước khi ghép cả nhóm.
Vị trí và đội hình
Sàn tập được đánh dấu bằng băng dính hoặc số để mỗi người biết đứng ở đâu ở từng đoạn. Chuyển đội hình là chỗ dễ lệch nhất, vì ai cũng phải di chuyển đúng đường, đúng số bước, không va nhau và đến đúng vị trí đúng nhịp.
Ai đứng sau sự đồng đều
| Vai trò | Làm gì |
|---|---|
| Biên đạo (choreographer) | Dựng động tác, đội hình cho bài hát, có khi làm việc cùng nhóm biên đạo nước ngoài |
| Huấn luyện viên nhảy (trainer) | Dạy lại bài, sửa chi tiết hằng ngày, theo nhóm trong suốt đợt quảng bá |
| Thành viên giữ nhịp | Trong nhiều nhóm có một thành viên giỏi nhảy giúp cả nhóm luyện lại và giữ chuẩn |
| Vũ công phụ hoạ | Diễn cùng trên sân khấu, cũng phải khớp với nhóm |
| Đạo diễn sân khấu, quay phim | Chọn góc máy để vũ đạo hiện ra rõ nhất |
Video "dance practice": vì sao người hâm mộ thích xem
Nhiều công ty đăng video nhóm tập trong phòng tập, mặc đồ thường, máy quay đứng yên. Loại video này giúp khán giả thấy rõ toàn bộ đội hình mà không bị cắt cảnh. Người học nhảy cover cũng dùng nó làm tư liệu chính. Thường có thêm bản "mirrored" (lật gương) để người xem tập theo dễ hơn.
Từ góc người nhảy, video dance practice cho thấy một điều: sự đồng đều trên sân khấu không phải nhờ ánh đèn hay dựng phim, mà có thật trong phòng tập.
Nhảy và hát cùng lúc: phần khó ít ai thấy
Khác với nhóm nhảy thuần tuý, thành viên nhóm K-pop thường phải hát trực tiếp trong lúc nhảy. Điều này ảnh hưởng tới cả cách tập lẫn cách dựng bài:
- Thành viên luyện hát trong khi chạy bộ hoặc nhảy để quen giữ hơi khi tim đập nhanh.
- Biên đạo giảm cường độ động tác ở đoạn hát khó, để thành viên đang hát đứng ở vị trí ít di chuyển.
- Đội hình được tính để người hát đứng gần trung tâm, người không hát lo phần động tác lớn.
- Tai nghe kiểm âm (in-ear) giúp nghe rõ nhạc để giữ nhịp trên sân khấu ồn.
Vì vậy, khi so bản dance practice với sân khấu, có thể thấy động tác trên sân khấu nhỏ đi một chút ở vài đoạn. Đó là lựa chọn có chủ ý để giữ giọng hát.
Đồng đều có phải là tất cả
Không phải nhóm nào cũng theo đuổi kiểu đồng đều tuyệt đối. Một số nhóm và biên đạo chủ ý để mỗi thành viên giữ màu riêng, nhất là ở những đoạn tự do hoặc đoạn solo. Trong cộng đồng nhảy, người ta vừa khen sự đồng đều, vừa đánh giá cao những thành viên có "chất" riêng nổi bật trong khuôn chung.
Với người học, bài học là: đồng đều là kỹ năng có thể luyện được bằng phương pháp, còn phong cách cá nhân thì cần thời gian và sự tự do để lớn lên. Hai thứ không loại trừ nhau.
Góc nhìn hôm nay: mang cách tập K-pop vào nhóm của mình
Nhóm nhảy ở trường, câu lạc bộ, công ty có thể áp dụng vài cách của K-pop:
- Thống nhất một người đếm, một hệ đếm.
- Viết ra bảng nhịp cho đoạn khó: nhịp nào làm gì.
- Chọn một người đứng ngoài nhìn và sửa, đổi người theo lượt.
- Quay video từ phía trước mỗi buổi, xem lại đoạn lệch nhất.
- Đánh dấu vị trí đội hình trên sàn bằng băng dính.
- Tập chậm trước, nhanh sau; khởi động kỹ, nghỉ đủ, không tập dồn tới đau.
Câu hỏi thường gặp
Kal-gunmu là gì?
Kal-gunmu là từ tiếng Hàn chỉ kiểu nhảy đồng loạt sắc nét, cả nhóm chuyển động như một người, như những nhát dao. Từ này thường dùng để khen các nhóm K-pop nhảy đồng đều tới từng chi tiết.
Vì sao các nhóm K-pop nhảy đều như vậy?
Nhờ nhiều năm tập chung trong hệ thống thực tập sinh, cách tập chia nhỏ từng nhịp và thống nhất từng góc tay, hướng mặt, cùng đội ngũ biên đạo và huấn luyện viên theo sát. Đó là kết quả của phương pháp và thời gian tập.
Point choreography là gì?
Point choreography là đoạn động tác điểm của bài, thường đi với câu hook, ngắn và dễ nhớ để khán giả bắt chước. Đây thường là phần được nhắc nhiều nhất khi bài hát ra mắt.
Video dance practice là gì?
Là video nhóm tập vũ đạo trong phòng tập, máy quay đứng yên, không cắt cảnh. Nó giúp khán giả thấy rõ toàn bộ đội hình và là tư liệu chính cho người học nhảy cover.
Nhóm nhảy nghiệp dư có thể nhảy đều như K-pop không?
Có thể tiến gần nếu tập có phương pháp: thống nhất cách đếm, viết bảng nhịp, quay video, có người đứng ngoài sửa và tập chậm trước khi tăng tốc. Mức đồng đều tuyệt đối cần nhiều thời gian tập chung.
