Thi múa và nhảy trên truyền hình Việt Nam nở rộ từ đầu thập niên 2010, chủ yếu qua các chương trình mua bản quyền định dạng nước ngoài: Bước nhảy hoàn vũ (dựa trên định dạng Dancing with the Stars) bắt đầu năm 2010, Thử thách cùng bước nhảy (bản Việt của So You Think You Can Dance), các chương trình tìm kiếm tài năng có nhiều tiết mục nhảy, và gần đây là các cuộc thi nhảy đường phố theo đội như Street Dance Việt Nam. Những chương trình này đưa khiêu vũ thể thao, múa đương đại kiểu lyrical và nhảy đường phố tới khán giả đại chúng, tạo một làn sóng học nhảy ở nhiều thành phố.
Ba kiểu định dạng chính
| Kiểu định dạng | Ví dụ | Cách thi | Khán giả học được gì |
|---|---|---|---|
| Người nổi tiếng khiêu vũ cùng vũ công chuyên nghiệp | Bước nhảy hoàn vũ | Mỗi cặp gồm một người nổi tiếng và một vũ công khiêu vũ; mỗi tuần nhảy một điệu khác nhau | Tên và đặc điểm các điệu khiêu vũ: waltz, tango, cha cha cha, rumba, paso doble, jive… |
| Tuyển chọn vũ công đa thể loại | Thử thách cùng bước nhảy | Thí sinh là người nhảy, mỗi vòng phải nhảy thể loại được giao, kể cả thể loại không phải sở trường | Sự khác nhau giữa hip hop, contemporary, jazz, khiêu vũ, múa dân gian |
| Thi theo đội nhảy đường phố | Street Dance Việt Nam | Các đội, nhóm vũ công nhảy đường phố trình diễn tiết mục dàn dựng | Văn hoá nhảy đường phố, phong cách, cách dàn dựng nhóm |
Ngoài ra, các chương trình tìm kiếm tài năng tổng hợp (ca hát, ảo thuật, xiếc, nhảy) thường có nhiều tiết mục múa, nhảy đi xa, từ nhóm nhảy thiếu nhi tới tiết mục múa đương đại kết hợp ánh sáng.
Bước nhảy hoàn vũ và làn sóng khiêu vũ thể thao
Định dạng gốc Strictly Come Dancing của đài BBC (Anh) ra đời năm 2004, sau đó được bán ra nhiều nước với tên Dancing with the Stars. Bản Việt Bước nhảy hoàn vũ lên sóng năm 2010 và kéo dài qua nhiều mùa.
Sức hút của định dạng này nằm ở chỗ người xem thấy một ca sĩ, diễn viên, người mẫu chưa từng khiêu vũ phải học từ đầu, tuần nào cũng có điệu mới. Vũ công chuyên nghiệp vừa là bạn nhảy vừa là thầy, vừa là biên đạo cho tiết mục. Ban giám khảo nhận xét kỹ thuật theo từng điệu: khung tay trong waltz, độ sắc trong tango, chuyển động hông trong rumba, độ nảy trong jive.
Nhiều người trong giới khiêu vũ nhận xét chương trình giúp khiêu vũ thể thao bớt bị coi là thú vui riêng của giới khá giả hay người lớn tuổi. Các câu lạc bộ khiêu vũ cho trẻ em và người trẻ nhận thêm học viên sau mỗi mùa phát sóng.
Thử thách cùng bước nhảy: vũ công là nhân vật chính
Khác với định dạng có người nổi tiếng, So You Think You Can Dance (ra đời ở Mỹ năm 2005) đặt vũ công làm trung tâm. Ở bản Việt, thí sinh trải qua vòng tuyển chọn, rồi vào vòng trong phải nhảy theo cặp hoặc nhóm với thể loại được bốc thăm, do biên đạo khách mời dựng.
Điểm hay của định dạng này với người xem:
- Thấy rõ sự khác nhau giữa các thể loại: một vũ công hip hop phải nhảy waltz, một người học ballet phải nhảy krump hay popping.
- Thấy vai trò của biên đạo: mỗi tiết mục thường có đoạn phim ngắn quay cảnh tập, biên đạo giải thích ý tưởng.
- Thấy kiểu múa "contemporary" truyền hình: nhạc ballad, nhiều xoay, nhảy, uốn, kể một cảm xúc trong hai phút. Kiểu này ảnh hưởng mạnh tới các lớp nhảy sau đó.
Nhảy đường phố trên truyền hình
Từ giữa thập niên 2020, các chương trình nhảy đường phố theo định dạng đội nhóm thu hút người trẻ. Các đội phải chuẩn bị tiết mục dàn dựng có chủ đề, đồng đều, có điểm nhấn. Phần thi đối đầu ngẫu hứng giữa hai người nhảy cũng xuất hiện, nhưng văn hoá đấu nhảy và breaking thi đấu là một mảng riêng, được bàn ở các wiki khác trong hệ.
Chương trình loại này giúp nhiều nhóm nhảy địa phương được biết tên, có thêm học viên, thêm lời mời biểu diễn. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi quen thuộc: tiết mục cho máy quay và tiết mục ở sàn tập, ở cộng đồng có khác nhau không? Nhiều người nhảy lâu năm nhắc rằng nhảy đường phố sống chủ yếu ở cộng đồng, truyền hình chỉ là một cửa sổ.
Đằng sau màn hình: những điều người xem ít thấy
- Thời gian tập ngắn: một tiết mục phát sóng có khi chỉ được tập trong vài ngày, nên biên đạo phải dựng hợp sức thí sinh.
- Sân khấu cho máy quay: đội hình được tính theo góc máy, không chỉ theo khán giả ngồi trong trường quay. Có những động tác đẹp ở trường quay nhưng mất khi lên hình và ngược lại.
- Chấn thương: lịch tập dày và việc phải học thể loại lạ khiến chấn thương không hiếm. Các chương trình chuyên nghiệp thường có người hỗ trợ y tế, nhưng thí sinh vẫn phải tự biết dừng khi đau.
- Điểm số và bình chọn: nhiều chương trình kết hợp điểm giám khảo với bình chọn của khán giả. Vì vậy kết quả không chỉ phản ánh kỹ thuật mà còn phản ánh mức độ yêu thích.
- Bản hợp đồng: thí sinh thường ký thoả thuận về hình ảnh, lịch trình, đôi khi có điều khoản biểu diễn sau chương trình. Cần đọc kỹ và hỏi người có kinh nghiệm.
Các cuộc thi múa chuyên nghiệp
Bên cạnh truyền hình giải trí, giới múa chuyên nghiệp Việt Nam có các cuộc thi, liên hoan múa toàn quốc do cơ quan quản lý văn hoá và hội nghề nghiệp tổ chức định kỳ, dành cho diễn viên, biên đạo của các nhà hát, đoàn nghệ thuật. Các cuộc thi này chấm cả tiết mục múa dân gian, múa đương đại, ballet, chú trọng sáng tác mới. Một số đêm diễn được ghi hình phát sóng, nhưng nhìn chung ít khán giả đại chúng biết tới hơn các chương trình giải trí.
Với người muốn xem múa "thật nghề", các đêm chung kết, trao giải và biểu diễn tiết mục đoạt giải của những cuộc thi này là nguồn rất đáng xem.
Xem thi múa trên truyền hình một cách tinh hơn
- Nhìn chân trước: trong khiêu vũ, chân và cách chuyển trọng tâm nói lên trình độ nhiều hơn tay và biểu cảm.
- Nhìn sự đồng đều trong tiết mục nhóm: góc tay, độ cao chân, thời điểm dừng.
- Nghe nhận xét giám khảo như một bài học miễn phí: họ thường chỉ ra những lỗi kỹ thuật cụ thể.
- Tìm tên biên đạo của tiết mục mình thích, rồi xem các tác phẩm khác của họ.
- Đừng so sánh bản thân với thí sinh trên truyền hình khi mới học nhảy. Họ có nhiều năm nền tảng và cả ê kíp hỗ trợ.
Muốn tham gia: vài lời khuyên
Người muốn đi casting một chương trình thi nhảy nên chuẩn bị một đoạn nhảy ngắn thể hiện sở trường, một đoạn ở thể loại khác để cho thấy độ linh hoạt, và sức khoẻ đủ cho lịch tập dày. Theo dõi thông báo tuyển sinh trên kênh chính thức của chương trình, tránh các trang trung gian thu phí "đảm bảo vào vòng trong". Với thí sinh nhỏ tuổi, phụ huynh cần có mặt, đọc kỹ thoả thuận và giữ cho con niềm vui múa, không đặt nặng chuyện thắng thua.
Câu hỏi thường gặp
Bước nhảy hoàn vũ là chương trình gì?
Bước nhảy hoàn vũ là chương trình truyền hình Việt Nam lên sóng từ năm 2010, dựa trên định dạng Dancing with the Stars. Mỗi cặp gồm một người nổi tiếng và một vũ công khiêu vũ chuyên nghiệp, mỗi tuần thi một điệu khiêu vũ khác nhau.
Thử thách cùng bước nhảy khác Bước nhảy hoàn vũ thế nào?
Thử thách cùng bước nhảy là bản Việt của So You Think You Can Dance, thí sinh là vũ công và phải nhảy nhiều thể loại được giao. Bước nhảy hoàn vũ tập trung vào khiêu vũ thể thao và có người nổi tiếng thi cùng vũ công chuyên nghiệp.
Có chương trình thi nhảy đường phố nào ở Việt Nam?
Gần đây có các chương trình thi nhảy đường phố theo đội như Street Dance Việt Nam, nơi các nhóm nhảy trình diễn tiết mục dàn dựng. Ngoài truyền hình, cộng đồng nhảy đường phố còn có nhiều cuộc thi, sự kiện tổ chức trực tiếp.
Thi múa chuyên nghiệp ở Việt Nam do ai tổ chức?
Các cuộc thi, liên hoan múa chuyên nghiệp toàn quốc thường do cơ quan quản lý văn hoá và Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam tổ chức định kỳ, dành cho diễn viên và biên đạo của các nhà hát, đoàn nghệ thuật.